انتخابات ریاست جمهوری ایران، انتخاباتی است که برای تعیین رئیس‌جمهور به عنوان شخص دوم مملکت با آرای مستقیم مردم صورت می‌پذیرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در قانون اساسی سال ۱۳۵۸ پیش بینی شده‌است.

با حذف پست نخست‌وزیری در اصلاحیه قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، جایگاه و اختیارات و وظایف ریاست جمهوری در ایران دچار تحول اساسی شد.

در ایران تعیین صلاحیت کاندیداهای انتخاباتی و نظارت برانتخابات بر عهده شورای نگهبان می‌باشد  تاکنون ده دوره از این انتخابات برگزار شده‌است؛ انتخابات دوره اول در ۵ اسفند ۱۳۵۸ و انتخابات دوره  دهم در ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ انجام شد. در تمام دوره هایی که بطور عادی پایان یافته یک فرد برای دو دور توانسته رای مردم را جلب کند.


انتخابات اول:

نخستین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در ۵ بهمن ۱۳۵۸ و یک سال پس از پیروزی انقلاب در حالی برگزار شد که با استعفای دولت موقت مهدی بازرگان اداره امور اجرایی کشور بر عهده شورای انقلاب بود.در این دوره انتخابات ریاست جمهوری ۱۲۴ نامزد شرکت کردند که پس از اعلام انصراف یا استعفای برخی از نامزدها در نهایت ۹۶ نامزد در روز انتخابات به رقابت با یکدیگر پرداختند.ابوالحسن بنی صدر،احمد مدنی (نفر دوم)، داریوش فروهر، صادق قطب زاده، حسن ابراهیم حبیبی، کاظم سامی، صادق طباطبایی، صادق خلخالی، محمد مکری، از جمله نامزدهای اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران بودند ،مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق مشهورترین چهره و یکی از معدود داوطلبانی است که در این انتخابات امکان رقابت نیافت و به دلیل اینکه آشکارا مخالفت و مقید نبودن خود را به قانون اساسی تصویب شده اعلام کرده بود با فشار آیت‌الله خمینی مجبور به کناره گیری شد .در نهایت ابوالحسن بنی صدر با کسب ۱۰ میلیون و ۷۵۳ هزار و ۷۵۲ رای از مجموع ۱۴ میلیون و ۱۵۲ هزار و ۸۸۷ نفر رای ماخوذه به عنوان نخسیتن رئیس جمهور ایران انتخاب شد.



انتخابات دوم:

دومین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران ۲ مرداد ۱۳۶۰ و پس از عزل ابوالحسن بنی صدر از ریاست جمهوری و درحالی که وی هنوز در کشور بود برگزار شد.در این دوره از انتخابات که برای اولین بار با حضور شورای نگهبان قانون اساسی برگزار شد از ۷۱ داوطلب ۴ نفر مکان رقابت برای کسب کرسی ریاست جمهوری را یافتند:سیداکبر پرورش ،عباس شیبانی ، حبیب‌الله عسگراولادی مسلمان و محمدعلی رجایی که در نهایت محمدعلی رجایی با کسب ۱۲ میلیون و ۷۷۰ هزار و ۵۰ رای (۹۰٪) از مجموع ۱۴ میلیون و ۵۷۳ هزار و ۸۰۳ رای ماخوذه رئیس جمهور ایران شد.میزان مشارکت در این دوره ۶۴٫۲ درصد بود.

 

 انتخابات سوم:

سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در ۱۰ مهر ۱۳۶۰ برگزار شد.این انتخابات در شرایطی برگزار شد که جمهوری اسلامی درگیر بحران شدید سیاسی و امنیتی و همچنین جنگ با عراق بودو رئیس جمهور پیشین ،محمد علی رجایی به تازگی در یک سوقصد کشته شده بود.سید علی خامنه‌ای، سید علی اکبر پرورش، حسن غفوری فرد و سید رضا زواره‌ای نامزدهای این دوره از انتخابات بودند و در نهایت سید علی خامنه‌ای با کسب ۱۵ میلیون و ۹۰۵ هزار و ۹۸۷ رای (۹۵٪) از مجموع ۱۶ میلیون و ۸۴۷ هزار و ۷۱۷ رای ماخوذه رئیس جمهور ایران شد.میزان مشارکت در این دوره ۷۴٫۲ درصد بود.


انتخابات چهارم:

چهارمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در ۲۵ مرداد ۱۳۶۴ با حضور سیدعلی خامنه‌ای، حبیب‌الله عسگراولادی و سید محمود کاشانی برگزار شد و سید علی خامنه‌ای با کسب ۱۲ میلیون و ۲۰۵ هزار و ۱۲ رای (۸۵٪) از مجموع ۱۴ میلیون و ۲۳۸ هزار و ۵۸۷ نفر برای دومین بار به عنوان رئیس جمهور ایران انتخاب شد


انتخابات پنجم:

پنجمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در ۶ مرداد ۱۳۶۸ برگزار شد. نخستین انتخابات ریاست جمهوری ایران پس از مرگ  امام خمینی و انتخاب رئیس جمهور وقت (خامنه‌ای) به سمت رهبری یک ماه و نیم زودتر از موعد مقرر برگزار شد.اکبر هاشمی رفسنجانی و عباس شیبانی دو نامزد شرکت کننده در این انتخابات بودند و در نهایت هاشمی رفسنجانی با کسب ۱۵ میلیون و ۵۵۰ هزار و ۵۲۸ (۹۴٪) رای از مجموع ۱۶ میلیون و ۴۵۲ هزار و ۶۷۷ نفر رای ماخوذه رئیس جمهور ایران شد. میزان مشارکت در این دوره ۵۴٫۶ درصد بود


انتخابات ششم:

 

ششمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران، انتخاباتی بود که برای تعیین رئیس جمهوری ایران پس از یک دوره ریاست جمهوری علی اکبر هاشمی رفسنجانی در ۲۱ خرداد ۱۳۷۲ برگزار شد.

در این انتخابات چهار نامزد ریاست جمهوری با هم رقابت داشتند. دكتر عبدالله جعفرعلی جاسبی (رييس دانشگاه آزاد كه عملاً منصوب هاشمی بود)؛ مهندس رجبعلی طاهری (استاندار وقت تهران در دولت اول هاشمی)و احمد توکلی رقبای رئیس جمهور وقت بودند. حضور دو چهره ی اول بيشتر به تأييد سياست‌های هاشمی شباهت داشت و تنها دكتر احمد توكلی رقیب واقعی وی محسوب  می گردید.

اکبر هاشمی رفسنجانی با کسب ۱۰ میلیون و ۵۶۶ هزار و ۴۹۹ رای از مجموع ۱۶ میلیون و ۷۶۹ هزار و ۷۸۷ رای ماخوذه برای دومین بار به ریاست جمهوری انتخاب شد ،میزان مشارکت در این دوره ۵۰٫۵ درصد بود


انتخابات هفتم:

در روز دوم خرداد ۱۳۷۶ هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران برگزار شد. در این انتخابات چهار کاندیدا با وجود نظارت استصوابی شورای نگهبان تائید صلاحیت شدند و با هم به رقابت پرداختند:

فردای روز انتخابات نتایج اولیه از پیروزی قاطع سید محمد خاتمی حکایت می‌کرد. نتایج نهایی ساعت ۱۴ شنبه سوم خرداد در حالی از سوی ستاد انتخابات وزارت‌‏‎ کشور‏‎ اعلام شد که علی اکبر ناطق نوری رقیب اصلی خاتمی ساعتی پیش از آن در پیامی پیروزی خاتمی را در انتخابات تبریک گفته بود. نتایج به شرح زیر بود:

این نتایج از میان ۲۹ میلیون و ۷۶ هزار و هفتاد رأی بدست آمد. ستاد انتخابات وزارت‌‏‎ کشور همچنین اعلام کرد از مجموع ۶۷۸۳۱ رأی ماخوذه در ‏‎ نمایندگیهای ایران در خارج از کشور هم ‏‏‎ سید محمد خاتمی ۵۰۳۴۲ رأی را به خود اختصاص داد. تعداد آرای باطله هم ۲۴۰ هزار و ۹۶۶ رأی اعلام شد.


 انتخابات هشتم:

هشتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران، انتخاباتی بود که پس از یک دوره ریاست جمهوری سید محمد خاتمی برای تعیین رئیس جمهور بعدی در ۱۸ خرداد ۱۳۸۰ با حضور ۱۰ نامزد نهایی برگزار شد.

محمد خاتمی، احمد توکلی ، علی شمخانی، عبدالله جاسبی، حسن غفوری فرد، منصور رضوی، شهاب الدین صدر، علی فلاحیان ، مصطفی هاشمی طبا و محمود کاشانی از دیگر نامزدهای این دوره از انتخابات بودند.

سید محمد خاتمی با کسب ۲۱ میلیون و ۶۵۹ هزار و ۵۳ رای از مجموع ۲۸ میلیون و ۸۱ هزار و ۹۳۰ رای ماخوذه برای دومین بار به ریاست جمهوری انتخاب شد. احمد توکلی با کسب حدود چهار و نیم میلیون رای نفر دوم شد. علی شمخانی با کسب حدود هفتصد هزار رای نفر سوم شد. هفت نفر دیگر آرایی کمتر از تعداد آرای باطله داشتند.

در اين انتخابات 814 نفر ثبت نام كردند و 10 نامزد تأييد صلاحيت شدند. واجدين شرايط بيش از 42 ميليون نفر بودند كه حدود 28 ميليون نفر آنها در انتخابات شركت كردند.


انتخابت نهم:

انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۴ خورشیدی نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران بود، که طی دو مرحله در تاریخ ۲۷ خرداد و ۳ تیر همان سال برگزار شد و در جریان آن محمود احمدی نژاد به عنوان ششمین رئیس جمهور ایران انتخاب شد.


انتخابات دهم:

دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران، در روز جمعه ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ خورشیدی، برابر با ۱۲ ژوئن ۲۰۰۹ میلادی، برگزار شد در این انتخابات، هفتمین رئیس‌جمهور ایران برای دوره  چهارساله‌ای که از ۱۲ مرداد ۱۳۸۸ آغاز می‌گردد، انتخاب خواهد شد و يا دوره ششمين رييس جمهور براي چهار سال ديگر تمديد خوهد شد. موقعیت و شرایط ویژه  داخلی و خارجی ایران سبب شده‌است که پیش‌بینی نتیجه  انتخابات دهم، با اختلاف نظرهای بسیاری روبرو شود گرچه این انتخابات همچون سایر انتخابات‌ها در ایران با انتقاداتی پیرامون عدم رعایت اصول دموکراتیک روبروست.  

بر اساس اعلام رسمی وزارت کشور، محمود احمدی‌نژاد (بیش از ۲۴ میلیون رأی) در این انتخابات با اختلاف رأی زیادی نسبت به میرحسین موسوی (بیش از ۱۳ میلیون رأی) به پیروزی رسید. این نتیجه با اعتراض گسترده دیگر نامزدها و عده زیادی از مردم ایران مواجه شده‌است


برخی از مطالب از ویکی پدیا